Aynı şey her seferinde olunca sebep zorunlu mu sayılır?
İslamGazâlî
Sebepler vardır ama asıl yapan Allah’tır.
∞
BatıHume
Sebep diye gördüğümüz şey çoğu zaman alışkanlıktır.
Bazen ateş yakar deriz. Peki bu, ateşin kendi başına zorunlu bir güç olduğu anlamına mı gelir?
Gazâlî der ki: Ateş ile yanma arasında gördüğümüz bağ, Allah’ın âdetidir. Asıl etkiyi veren O’dur. Hume ise nedenselliği daha çok zihinsel alışkanlık sayar; zorunlu bağ görmez.
Müslüman için ders nettir: Sebeplere riayet edilir, ama tevekkül ve tevhid bozulmaz. Felsefe burada soruyu açar; akîdeyi değiştirmez.
Özet: Sebepleri inkâr etme; ama onları Allah’tan bağımsız güç sanma.
