İbn Kesîr
«Kulları içinde ancak âlimler Allah'tan hakkıyla korkar» — gerçek ilim, Allah'ı tanımaya ve O'ndan korkmaya vesiledir; ilimsiz korku eksiktir.
Tefsir
Fâtır 35:28
إِنَّمَا يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبَادِهِ الْعُلَمَاءُ
Kulları içinde ancak âlimler Allah'tan hakkıyla korkar.
Özet: ilim
«Kulları içinde ancak âlimler Allah'tan hakkıyla korkar» — gerçek ilim, Allah'ı tanımaya ve O'ndan korkmaya vesiledir; ilimsiz korku eksiktir.
Ayetin öncesindeki yaratılış delilleri (dağlar, renkler, canlılar) üzerine düşünen âlimler, bu tefekkürden korku ve haşyet duyar.
İbn Mes'ud (r.a.)'un «ilim çokça rivayet değil, çokça haşyettir» sözü, bu ayetin fıkhi ve ahlaki özetidir.
İlim arttıkça Allah korkusu artar; âlim, cahilden farklı olarak yaratılıştaki delilleri görüp haşyete ulaşır.
Ayetin renk çeşitliliğinden (dağların, insanların, hayvanların farklı renkleri) söz açması, âlimlerin tabiattaki çeşitliliği tefekkür ederek Allah'ın kudretine ulaştığını gösterir.
Bu ayet, ilmin amaçlarından birinin kalpte haşyet oluşturmak olduğunu gösterir; haşyetsiz ilim, kuru bilgidir.
«İnnemâ» (ancak) edatıyla gelen hasr (sınırlama), haşyetin gerçek âlimlere münhasır kılınmasını; sadece bilgi yığını olan, amelsiz kişilerin bu vasıftan mahrum olduğunu gösterir.
«Kulları içinde ancak âlimler Allah'tan hakkıyla korkar» — gerçek ilim, Allah'ı tanımaya ve O'ndan korkmaya vesiledir; ilimsiz korku eksiktir.