İbn Kesîr
«İyyâke na'budu ve iyyâke nestaîn» — ibadet ve yardım isteme yalnız Allah'adır. «İyyâke» tekit eder; başkasına yönelmek şirktir.
Tefsir
Fatiha 1:5
إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ
Yalnız sana ibadet eder, yalnız senden yardım dileriz.
Özet: ibadet
«İyyâke na'budu ve iyyâke nestaîn» — ibadet ve yardım isteme yalnız Allah'adır. «İyyâke» tekit eder; başkasına yönelmek şirktir.
Sahabe, bu ayeti okurken tevhid-i uluhiyeti hatırlardı: ibadet, dua, korku ve umut yalnız Allah'adır.
Ayet, kulun önce ibadetini zikredip sonra yardım istemesiyle, önce görevini yapıp sonra Rabbinden yardım dilemesi gerektiğini öğretir.
Yalnız sana ibadet eder, yalnız senden yardım dileriz — tevhidin öz cümlesi.
Bu ayet, bid'at ve şirk kapısını kapatır; yardım da yalnız Allah'tan istenir.
«İyyâke» kelimesinin fiilden önce takdimi, tahsis ifade eder; yani ibadet münhasıran Allah'a yapılır, başkasına asla pay verilmez.
Cümledeki takdim-tehir sanatı, ibadetin de yardım istemenin de yalnızca Allah'a has kılınması gerektiğini vurgulamak içindir; bu, belagatte «hasr» üslubudur.
«İyyâke na'budu ve iyyâke nestaîn» — ibadet ve yardım isteme yalnız Allah'adır. «İyyâke» tekit eder; başkasına yönelmek şirktir.